Eίδα την παράσταση «ΣΙΩΠΗΛΗ ΛΙΜΝΗ»

Σιωπηλή Λίμνη του Νταβίντ Ντεσόλα

Γράφει η Βίβιαν Μητσάκου

Το βραβευμένο έργο του Ισπανού συγγραφέα Νταβίντ Ντεσόλα «Η Σιωπηλή Λίμνη» επέλεξε να παρουσιάσει για την φετινή καλλιτεχνική περίοδο, η Ομάδα Νάμα σε σκηνοθεσία Ελένης Σκότη και καλλιτεχνική επιμέλεια Γιώργου Χατζηνικολάου. Ο Νταβίντ Ντεσόλα είναι θεατρικός συγγραφέας και σεναριογράφος. Γεννημένο το 1971 στην Βαρκελώνη. Έχει γράψει μόνος του ή σε συνεργασία με άλλους 14 θεατρικά έργα. Η Σιωπηλή Λίμνη είναι το πρώτο του έργο που μεταφράστηκε σε ξένη γλώσσα, την ελληνική, και κέρδισε το 2007 το βραβείο Lope de Vega. Oι τρομοκρατικές επιθέσεις στα τρένα στη Μαδρίτη (11 Μαρτίου 2004), σημάδεψαν τον Ντεσόλα και εμπνεύστηκε το έργο του το 2006.

Πως αντιδρά ο κάθε άνθρωπος όταν βρεθεί μπροστά σε μία απώλεια αγαπημένου του προσώπου,  σε μία τραυματική εμπειρία που θα τον σημαδέψει για πάντα; To έργο αφορά στο πώς ο κάθε άνθρωπος διαχειρίζεται το τραύμα, τον ανυπέρβλητο πόνο που κουβαλάει μέσα του. Είτε πρόκειται για ένα θάνατο, είτε για ένα δύσκολο περιστατικό που τον επηρέασε βαθύτατα. Η «Σιωπηλή Λίμνη» φέρνει στην επιφάνεια, μέσα από μία ιστορία που ισορροπεί ανάμεσα στο ψυχολογικό θρίλερ και το υπαρξιακό δράμα, τις άμυνες των ηρώων μας απέναντι σε μία σύγχρονο αδυσώπητη κοινωνία.

Μπορεί να συνεχίσει να ζει δημιουργώντας μια επίπλαστη πραγματικότητα, ένα δικό του κόσμο; To μεγάλο στοίχημα για τον κάθε άνθρωπο που βιώνει μια τόσο τραυματική εμπειρία είναι ο τρόπος που θα την αντιμετωπίσει, ώστε να καταφέρει να βγει νικητής ξανά στην ζωή και να μην χαθεί στα παγωμένα νερά μιας λίμνης. Πόσο λεπτή είναι η διαχωριστική γραμμή ανάμεσα στην κατάθλιψη και στον ψυχισμό; Το έργο ανήκει στο in- yer- face θέατρο.  O συγγραφέας αφήνει στο τέλος να φανεί μια ακτίνα φωτός, μια αισιοδοξία, ότι η πραγματική αγάπη μπορεί να σώσει ανθρώπινες ζωές.

Τα ισπανικά θεατρικά έργα έχουν αγαπηθεί πολύ από το ελληνικό κοινό και τα τελευταία χρόνια έχουμε δει να ανεβαίνουν πολύ αγαπημένα έργα. Δεν είναι τυχαίο που αυτή την δύσκολη θεατρική σεζόν παίζονται τρία ισπανικά έργα με μεγάλη επιτυχία. Το Φουέντε Οβεχούνα στο Εθνικό, το Νerium Park και η Σιωπηλή Λίμνη στο Επί Κολωνώ. Η απόλυτα πετυχημένη, ρέουσα, μετάφραση έγινε από την Mαρία Χατζηεμμανουήλ, που της οφείλουμε και τα τόσα υπέροχα ισπανικά θεατρικά έργα.

Η παράσταση στο Θέατρο επί Κολωνώ, που μας έχει συνηθίσει σε υψηλής ποιότητας παραστάσεις αρχίζει. Το θέατρο είναι κατάμεστο.

Bλέπουμε την λίμνη  μέσω video.  Κάνει κρύο. Είναι Χειμώνας. Το μοναδικό δένδρο στην σκηνή έχει χάσει τα φύλλα του. Στο παγκάκι κάθονται o Όσκαρ (Θανάσης Κουρλαμπάς), ένας καθηγητής που δεν διδάσκει πια εξαιτίας μιας τραυματικής εμπειρίας που πέρασε από έναν μαθητή του και το δυσάρεστο αυτό περιστατικό που τον εξευτέλισε σαν άνθρωπο,  τον έκανε να σταματήσει να διδάσκει, μαζί με τον παλιό αγαπημένο δάσκαλό του  (Χάρης Τσιτσάκης). Συζητούν.  Φορούν βαριά ρούχα και ο Όσκαρ κρατά πάντα ένα μπαστούνι, φανερώνοντας κάποια μικρή αναπηρία στο πόδι του. Στην λίμνη δεν υπάρχουν πάπιες. «Και μια λίμνη δίχως πάπιες είναι νεκρή. Ένας καθηγητής χωρίς μαθητές είναι επίσης νεκρός» μονολογεί ο παλιός δάσκαλος,  που παροτρύνει τον Όσκαρ να κάνει ιδιαίτερα μαθήματα σε έναν 11χρονο μαθητή, παιδί μιας ιδιαίτερης, παράξενης και γοητευτικής μητέρας της Ιρένε (Παναγιώτα Βλαντή) που προσπαθεί κι εκείνη να αντιμετωπίσει τα δικά της τραύματα. Οι ιστορίες των τριών ηρώων μας συναντώνται εκεί στην παγωμένη, σιωπηλή λίμνη  που κρύβει με ασφάλεια τα μυστικά τους.

Η Ελένη Σκότη μας έχει συνηθίσει σε σκηνοθεσίες που αφήνουν εποχή. Διεισδύει με τρόπο συγκλονιστικό στον ψυχολογικό κόσμο των τριών ηρώων μας, εξορύσσοντας τα πολυεπίπεδα νοήματα του έργου του Νταβίντ Ντεσόλα. Ενός ισπανικού υπαρξιακού δράματος.  Με ρεαλισμό προσεγγίζει και παρουσιάζει τους ήρωες της. Μας συγκινεί και μας συγκλονίζει. H σκηνοθέτιδα έχει χωρίσει την παράσταση σε σεκάνς, που χαρακτηρίζονται από ενιαία δραματική ένταση.  Τις χωρίζει το απόλυτο σκοτάδι και η καταπληκτική μουσική που εντείνει την αγωνία μας.

Η σκηνή του θεάτρου έχει χωριστεί σε δύο χώρους. Στην κουζίνα-τραπεζαρία του σπιτιού του μικρού μαθητή και στο μαθητικό του δωμάτιο. Στο γραφείο του, με την υδρόγειο σφαίρα. Στους τοίχους, που αντί των συνηθισμένων ειδώλων ηθοποιών – τραγουδιστών που βλέπουμε στα παιδικά δωμάτια, εδώβλέπουμε αφίσες με τρένα. Ένα δένδρο χωρίς φυλλωσιά και ένα παγκάκι. Υπέροχα τα σκηνικά του Γιώργου Χατζηνικολάου.  

Η Ιρένε, χαρούμενη, που βρήκε καθηγητή να βοηθήσει τον αγαπημένο της γιό Ντιέγκο στην γλώσσα, οδηγεί τον Όσκαρ στο δωμάτιο του παιδιού, που όμως δεν είναι εκεί. Δεν χάνει την ψυχραιμία της και του λέει ότι θα έρθει γρήγορα ή κάπου θα κρύβεται. Μάταια όμως ψάχνει ο Όσκαρ στο δωμάτιο, ενώ η Ιρένε μαζεύει από το γραφείο το άδειο πιάτο και το ποτήρι, που πριν είχε φάει ο Ντιέγκο.

Στην επόμενη συνάντησή του με τον δάσκαλο ο Όσκαρ αρνείται να συνεχίσει τα μαθήματα, αλλά κατόπιν της επιμονής του δασκάλου και ίσως και της δικής του περιέργειας ξαναπηγαίνει στο μάθημα. Παιδί δεν υπάρχει. Η μητέρα συμπεριφέρεται φυσιολογικά, πηγαίνοντας φρούτα, φαγητά στον Ντιέγκο και ο Όσκαρ αντιλαμβάνεται ότι κάνει μάθημα, διαβάζει κείμενα σε ένα παιδί-φάντασμα. Η Ιρένε πάντα καθισμένη στην τραπεζαρία τρώγοντας με μανία τα νύχια του δακτύλου της που μετά τα συγκεντρώνει σε ένα κουτί. Kαι ο μικρός Ντιέγκο σαν οπτασία σε οθόνη (Μάριος Γκιοκουτάι) αγανακτεί: “Γιατί πρέπει να διαβάζω, αφού δεν υπάρχω;”.

Γιατί ο Όσκαρ παραμένει στο δωμάτιο; Γιατί πληρώνεται κανονικά για ένα μάθημα που δεν κάνει; Είναι η δειλία που τον χαρακτηρίζει, όπως του λέει ο δάσκαλός του; Είναι η ίδια δειλία που τον έκανε να μην αντιδράσει όταν ο προηγούμενος μαθητής του τον έριξε από τις σκάλες του σχολείου κλωτσώντας τον, ενώ οι υπόλοιποι μαθητές τον βιντεοσκοπούσαν. Μια αξιοπρεπής αντίδραση ενός ανθρώπου στην σημερινή κοινωνία, χαρακτηρίζεται «δειλία»; Άλλο ένα σοβαρό θέμα που θίγει ο συγγραφέας. Τα αδηφάγα μέσα ενημέρωσης που διψούν να εξευτελίσουν ανθρώπινες ζωές για την τηλεθέαση, αδιαφορώντας για τον ψυχολογικό αντίκτυπο στις ψυχές τους και χαρακτηρίζοντας «δειλό» έναν άνθρωπο που δεν απαντά με βία στην βία που υφίσταται. Και ίδιο είχε συμβεί και στην Ιρένε, όταν τα μέσα ενημέρωσης μετά τον θάνατο του γιου της, και προς «τέρψιν» του κοινού την έδειχναν συνεχώς στην κηδεία του μονάκριβού της Ντιέγκο.  Εστίαζαν με τον φακό στο δάκρυ της, πωλούσαν τον πόνο της. Η απόγνωση, η μη αποδοχή της απώλειας του γιου της την οδήγησαν στον δικό της φανταστικό κόσμο.  «H ζωή και η κοινωνία μας είναι άρρωστη. Διεφθαρμένη και άρρωστη», φωνάζει ο Όσκαρ στον δάσκαλό του.

«Είσαι δειλός, για αυτό δεν αυτοκτόνησες. Δεν έχεις τα κότσια. Είσαι μια μαριονέτα» λέει χλευαστικά σε μια σκηνή του έργου ο δάσκαλος στον απεγνωσμένο Όσκαρ. Θίγοντας ο συγγραφέας το θέμα της αυτοκτονίας που πολλοί απελπισμένοι άνθρωποι έχουν κατά νου, χωρίς όμως να το εγκρίνει σαν λύση. Γιατί πάντα υπάρχει αυτή η μικρή ακτίνα ελπίδας για ένα καλύτερο αύριο για όλους.

Ο ηλικιωμένος δάσκαλος ταΐζει τις πάπιες στην λίμνη. Αλλά δεν υπάρχουν πάπιες. Ενώ κάθονται στο ίδιο παγκάκι συνεννοούνται με μηνύματα που γράφουν στην άμμο. Εκεί βρίσκουν ζωγραφισμένη μια καρδιά, που δεν ξέρουν ποιος την ζωγράφισε και για ποιόν.

 Ο Όσκαρ αρχίζει να έχει γλυκά συναισθήματα και ονειρεύεται μια ζωή δίπλα στην βασανισμένη Ιρένε. Δύο άνθρωποι ταλαιπωρημένοι από την ζωή, να ζήσουν βοηθώντας ο ένας τον άλλον, να θεραπευτούν. Η Ιρένε είχε αφήσει την ζωγραφισμένη καρδιά για τον Όσκαρ. Δείχνει να ανταποκρίνεται στα αισθήματα του.  Η βίαιη αντίδρασή της όμως όταν ο Όσκαρ της φωνάζει ότι ο γιός της δεν ζει; Το δυνατό κλάμα της. Θα τους ενώσει ή θα τους χωρίσει για πάντα; Και ο μυστηριώδης δάσκαλος υπάρχει στην πραγματικότητα ή ήταν αποκύημα της φαντασίας του Όσκαρ;

Ο ίδιος ο συγγραφέας διερωτάται « Είμαστε όλοι τρελοί; Πώς μπορεί κάποιος να ξέρει αν είναι τρελός, όταν αυτοί που τον περιτριγυρίζουν είναι όλοι τρελοί σαν αυτόν; Eίναι πιθανόν τελικά  οι μόνοι λογικοί να είναι αυτοί που θεωρούμε τρελούς;»;”

Οι φωτισμοί του Αντώνη Παναγιωτόπουλου συμβάλλουν στην αρτιότητα της παράστασης. Φωτίζοντας εναλλάξ τα δύο δωμάτια και την σκηνή με μαγικό τρόπο.

Η μουσική, πετυχημένη επιλογή συνθέσεων του Στέλιου Γιαννουλάκη ανάμεσα στις σκηνές και κατά την διάρκεια της παράστασης εντείνει την αγωνία μας, προσφέροντάς μας συγχρόνως μοναδικές στιγμές.

Τα κοστούμια είναι δημιουργίες της Μαρίας Αναματερού. Ταιριαστά με τις καιρικές συνθήκες κάτω από τις οποίες διαδραματίζεται η παράσταση. Κασκώλ, γάντια, σκουφιά, χονδρά μπουφάν.. Εξαιρετικό το φόρεμα της Κας Βλαντή κατά την διάρκεια του δείπνου.

Οι τρεις ηθοποιοί μας δίνουν πραγματικό ρεσιτάλ ηθοποιίας επί σκηνής.

Ο Όσκαρ του Θανάση Κουρλαμπά έχει απελπισία, απόγνωση, ελπίδα, σκοτάδι, φως. Ο Θανάσης Κουρλαμπάς σε άλλη μία εξαιρετική, δυναμική ερμηνεία του. Έχει τον πλήρη έλεγχο των αστείρευτων εκφραστικών του μέσων και εμείς χαιρόμαστε μια ερμηνεία υψηλού επιπέδου. Ο βηματισμός του, οι εκφράσεις του προσώπου του, τα συναισθήματα που καθρεφτίζονται στο πρόσωπό του. Άλλοτε γεμάτα απόγνωση, απαισιοδοξία και άλλοτε μια γλυκύτητα, μια μικρή αισιοδοξία αχνοφαίνεται. Έχω παρακολουθήσει τον Θανάση Κουρλαμπά σε θεατρικές του παραστάσεις και κάθε φορά τον βρίσκω πολύ πιο ώριμο υποκριτικά.

Η Παναγιώτα Βλαντή είναι μια εύθραυστη Ιρένε. Πονεμένη, γεμάτη θλίψη και συγχρόνως μεταμορφώνεται σε ένα μικρό χαρούμενο κορίτσι που μιλά με θαυμασμό για τις επιδόσεις του παιδιού της. Έχει ωραιότατες σκηνές, άξιες μνείας. Τα μάτια της πόσο λάμπουν από συγκίνηση όταν διαβάζει τον άριστο έλεγχο του παιδιού της. Πόσο ήρεμη και ευτυχισμένη κάθεται ήσυχα στην κουζίνα της περιμένοντας τον δάσκαλο να τελειώσει το μάθημα. Ο τρόπος που τρώει τα νύχια της, το πώς παίζει την παιδική μελόντικα. Μοναδική και στη σκηνή του γεύματος. Η Παναγιώτα Βλαντή αποδεικνύει με την ερμηνεία της αυτή πόσο δυνατά εκφραστικά μέσα διαθέτει. Μια ερμηνεία άξια ενός θεατρικού βραβείου.

Μοναδική και η ερμηνεία του Χάρη Τσιτσάκη. Άλλοτε συμβουλευτικός, ειρωνικός, έντονα σαρκαστικός. Έχει τρομερή σκηνική άνεση και η ερμηνεία του έχει μεγάλη ερμηνευτική βαρύτητα. Αφοπλιστικά φυσικός, πειστικότατος και καίριος.

Η παράσταση έχει σκηνές μοναδικού κάλους. Δεν θα σας τις περιγράψω γιατί δεν θέλω να “προδώσω” το τέλος της παράστασης.

Στο Θέατρο επί Κολωνώ, το θέατρο των μεγάλων επιτυχιών, είδα την Σιωπηλή Λίμνη. Μια παράσταση ποιοτική, ποιητική, αινιγματική, μυστηριώδη. Ένα υπαρξιακό δράμα, με εντυπωσιακή σκηνοθεσία, μοναδικές ερμηνείες, ιδιαίτερο σκηνικό και υπέροχη μουσική. Μια παράσταση που την θεωρώ από τις καλύτερες της φετινής θεατρικής σεζόν. Σας συνιστώ να μην την χάσετε.

Καλή σας θέαση!

Ταυτότητα Παράστασης

Κείμενο: Νταβίντ Ντεσόλα
Μετάφραση: Μαρία Χατζηεμμανουήλ
Σκηνοθεσία: Ελένη Σκότη
Σκηνικά: Γιώργος Χατζηνικολάου
Κοστούμια: Μαρία Αναματερού
Φωτισμοί: Αντώνης Παναγιωτόπουλος
Μουσική και sound design: Στέλιος Γιαννουλάκης
Φωτογραφίες: Γιώργος Χατζηνικολάου, Μαρία Αναματερού
Τρέιλερ παράστασης: Αποστόλης Κουτσιανικούλης
Βοηθoί σκηνοθέτιδος: Χαρά Στάθη, Ελευθερία Καλύβα
Υπεύθυνοι επικοινωνίας παράστασης: Μαριάννα Παπάκη, Νώντας Δουζίνας
Διεύθυνση Παραγωγής: Μαρία Αναματερού
Παραγωγή: Ομάδα Νάμα

Παίζουν οι ηθοποιοί:
Παναγιώτα Βλαντή, Θανάσης Κουρλαμπάς, Χάρης Τσιτσάκης

Επί οθόνης: Μάριος Γκιοκουτάι

ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΣΕ ΕΝΔΙΑΦΕΡΕΙ ΚΙ ΑΥΤΟ

Άφησε ένα σχόλιο