Είδα την παράσταση «ΤΑ ΜΑΤΩΜΕΝΑ ΧΩΜΑΤΑ»

«Τα Ματωμένα Χώματα» της Διδώς Σωτηρίου

Γράφει η Βίβιαν Μητσάκου

Τα Ματωμένα χώματα είναι ένα από τα πιο γνωστά και συγκλονιστικά μυθιστορήματα της  Διδώς Σωτηρίου. Γράφτηκε το 1962 και μεταφράστηκε σε πολλές ξένες γλώσσες. Το βιβλίο έχει μεταφραστεί στα αγγλικά, βουλγαρικά, εσθονικά, γαλλικά, γερμανικά, ολλανδικά, ουγγρικά, ρωσικά, ρουμανικά, σερβικά, ισπανικά, ιταλικά, τουρκικά.

Ένα μνημειώδες έργο της σύγχρονης ελληνικής πεζογραφίας που χαρακτηρίστηκε σαν η «Βίβλος της σύγχρονης εξόδου του Μικρασιατικού Ελληνικού».

Εκατό χρόνια συμπληρώνονται φέτος από την καταστροφή της Σμύρνης και τον ξεριζωμό εκατοντάδων χιλιάδων Ελλήνων από τα πατρογονικά τους χώματα. Αίμα, πόνος, ακραία βαρβαρότητα, θάνατος, απελπισία, θηριωδίες του κεμαλικού στρατού, τόσο στους άνδρες, όσο και στον άμαχο πληθυσμό.


Στο έργο της η Διδώ Σωτηρίου, με την χρυσή της πένα, εξιστορεί τα θλιβερά γεγονότα όταν σε μία νύχτα νοικοκυραίοι έγιναν πρόσφυγες και εδιώχθησαν από τα πάτρια εδάφη, χωρίς όμως να καλλιεργεί το μίσος μεταξύ των δύο λαών, αλλά στηλιτεύει τον διεθνή ιμπεριαλισμό. Αναφέρεται στα παιχνίδια των μεγάλων δυνάμεων σε βάρος των λαών.

Κεντρικός ήρωας  και υπαρκτό πρόσωπο ο Μανώλης Αξιώτης ο οποίος αφηγείται την ζωή του. Μια ζωή που του έδειξε το σκληρό, απάνθρωπο πρόσωπό της. Ένας Μικρασιάτης αγρότης από τον Κιρκιντζέ.  Παιδάκι 16 χρόνων φτάνει στην Σμύρνη για να δουλέψει και μας μιλά για την ζωή στην Σμύρνη πριν την καταστροφή. Όταν αρχίζουν οι Βαλκανικοί πόλεμοι αναγκάζεται να υπηρετήσει στα «Αμελέ Ταμπούρια» (Τάγματα Ασφαλείας)., απ’όπου καταφέρνει να λιποτακτήσει. Πριν την Μικρασιατική καταστροφή τον βρίσκουμε να έχει καταταχθεί στον Ελληνικό στρατό. Η Διδώ Σωτηρίου μας περιγράφει τα αποτρόπαια εγκλήματα που έγιναν τότε, αλλά συγχρόνως αφήνει μία ακτίνα φωτός στα γραφόμενά της αναφερόμενη ότι ποτέ δεν πρέπει ο άνθρωπος να παραιτείται και να χάνει την ελπίδα του.

Τα Ματωμένα Χώματα της Διδώς Σωτηρίου είναι ένα πολύτιμο βιβλίο ιστορικής μνήμης, που πρέπει όλοι να έχουμε διαβάσει. Γιατί λαοί που ξεχνούν την ιστορία τους, είναι αναγκασμένοι να την ξαναζήσουν.

Ο Γιώργος Παλούμπης σκηνοθετεί την παράσταση με σεβασμό στα σημαντικά αυτά γεγονότα. Την διασκευή συνυπογράφει μαζί με τον Αντώνη Τσιοτσιόπουλο. Ξεκινά από τις τελευταίες στιγμές στην προκυμαία της Σμύρνης, μας γυρίζει πίσω ιστορικά στο 1914 και γινόμαστε μάρτυρες των δραματικών γεγονότων που σημάδεψαν την σύγχρονη ιστορία της Ελλάδας.  Στην αρχή της παράστασης προβάλλεται μία εικόνα από την κατάμεστη πλατεία του θεάτρου της Σμύρνης. Γιατί η Σμύρνη ήταν μία πόλη κοσμοπολίτισσα με τα θέατρά της, την μεγαλοπρεπή όπερά της, το υψηλό κοινωνικό και οικονομικό επίπεδο των κατοίκων της. Συγκινητική η αναφορά ότι στο Δημοτικό Θέατρο Πειραιά, στα θεωρεία  έζησαν για αρκετά χρόνια οικογένειες προσφύγων που το καράβι τους έφερε στον Πειραιά.

Εδώ θα σας μιλήσω για τα δικά μου συναισθήματα. Ναι δάκρυσα, ναι έκλαψα. Γιατί τα νανουρίσματα που άκουγα από την γιαγιά μου, τα έβλεπα τώρα να ζωντανεύουν μπροστά μου. Άκουγα τις φωνές του πλήθους που έτρεχε να σωθεί, έβλεπα τον πανικό που επικρατούσε στο quai της Σμύρνης, με τις μάνες να κρατούν αγκαλιά τα μωρά τους να τα σώσουν. Άκουγα την δυνατή μουσική που είχαν τα πλοία των Μεγάλων Δυνάμεων, για να καλύψουν τις κραυγές των Ελλήνων, έβλεπα την θάλασσα να βάφεται κόκκινη από το αίμα. Βιώματα από τα ακούσματα της γιαγιάς μου.

Ο σκηνοθέτης  ενσωματώνει στην παράσταση το θέατρο σκιών του Σπύρου Αγγελόπουλου, αποδίδοντας φόρο τιμής στην πολιτιστική και λαϊκή μας κληρονομιά και συγχρόνως κατορθώνει να αποφορτίσει την συγκινητική ατμόσφαιρα της παράστασης. Δεν επιθυμεί μία απλή αφήγηση γεγονότων. Τοποθετεί  τους μουσικούς επί σκηνής, τον  Αθηνόδωρο Καρκαφίρη και τον Βαγγέλη  Παρασκευαϊδη, που μέσα από τους ροκ ήχους του Κώστα Νικολόπουλου απογειώνει την παράσταση, αποφεύγοντας τα γνωστά σμυρναϊκά τραγούδια.

 Τα «Ματωμένα Χώματα» είναι ένα έργο με επίκεντρο τον άνθρωπο και η σκηνοθεσία του Γιώργου Παλούμπη  μένει πιστή στην κεντρική αυτή ιδέα και την ανυψώνει. Οι βιντεοπροβολές της Σοφίας Σάτου εξυπηρετούν τον ίδιο σκοπό. Εκπληκτικό και πανέμορφο το σκηνικό της Νατάσσας Παπαστεργίου αφήνει χώρο στον πολυπληθή θίασο να κινείται με άνεση στην σκηνή.  Τα κοστούμια εποχής υπογράφει η  Έλενα Γιαννίτσα. Οι φωτισμοί του Βασίλη Κλωτσοτήρα  διαιρούν την σκηνή  και φωτίζουν μαγικά τις παράλληλες δράσεις.

Οι περισσότεροι ηθοποιοί έχουν πολλαπλούς ρόλους στους οποίους ανταποκρίνονται με σκηνική άνεση και αμεσότητα. Όλοι μαζί αποτελούν μία καλοδουλεμένη ομάδα.

Ο Νικήτας Τσακίρογλου, ο μεγάλος μας ηθοποιός, καθισμένος στο γραφείο του στην αριστερή πλευρά της σκηνής είναι ο στιβαρός αφηγητής της παράστασης. Είναι ο Μανώλης Αξιώτης σε βαθειά  γεράματα.  Διαβάζει τις σελίδες από τα Ματωμένα Χώματα, ξαναζεί τα δραματικά γεγονότα, και συγχρόνως οι ιστορίες αυτές ζωντανεύουν μπροστά του. Συγκινητικός, μεστός, στιβαρός. Ο Μιχάλης Σαράντης –με τι λόγια μπορεί να περιγράψει κανείς την σαρωτική σκηνική παρουσία του! Έχοντας τον δυσκολότερο ρόλο του έργου, βρίσκεται καθ’ όλη την διάρκεια της παράστασης επί σκηνής και οποία κυριολεκτικά «σαρώνει». Μπαινοβγαίνει με απίστευτη δεξιότητα σε διαφορετικές ιστορικές περιόδους και σε δύσκολες συναισθηματικές καταστάσεις. Ένα αερικό επί σκηνής.  Είναι ο Μανώλης Αξιώτης σε νεαρή ηλικία, που σιγά σιγά οι άγριες συνθήκες που βιώνει τον ωριμάζουν. Ξεδιπλώνει το αστείρευτο ταλέντο του και μας υπόσχεται νέες καθηλωτικές ερμηνείες.

Εξαιρετικός, δυναμικός και πειστικότατος ο Αντίνοος Αλμπάνης στον ρόλο του ιδεαλιστή «Νικήτα Δροσάκη» που προσπαθεί να πολιτικοποιήσει τον Μανώλη Αξιώτη (Μιχάλης Σαράντης). Και οι δυο ικανότατοι ηθοποιοί έχουν μία τρομερή χημεία μεταξύ. Θα μου επιτραπεί να πω ότι ο Αντίνοος Αλμπάνης είναι η «φωνή της πολιτικής» στην παράσταση. Το πολιτικό σκέλος του έργου.

‘Όπως ανέφερα οι ηθοποιοί ερμηνεύουν πολλαπλούς ρόλους. Θα ήθελα όμως να κάνω ιδιαίτερη μνεία στον μονόλογο της Μαρίας Νεφέλης Δούκα, που μας συγκίνησε πολύ  και στην Δάφνη Λιανάκη που μας καθήλωσε σαν αρμένισσα πρόσφυγας. Εξαιρετικός ο Θάνος Αλεξίου σαν τούρκος προύχοντας. Ο Αντώνης Τσιοτσιόπουλος, σε μια μοναδική , καθηλωτική ερμηνεία όταν υποδύεται τον παππού.  Όλοι οι ηθοποιοί (Tζένη Κόλλια, Φώτης Λαζάρου, που ανοίγει και την παράσταση, Ευθύμης Ξυπολυτάς, Παναγιώτης Παπαδημητρίου, Κώστας Φυτίλης, Αντώνης Χρήστου, Στέλιος Δημόπουλος) έχουν μοναδικές ερμηνείες.

Τα “Ματωμένα Χώματα” της Διδώς Σωτηρίου σε σκηνοθεσία Γιώργου Παλούμπη στο Δημοτικό Θέατρο Πειραιά είναι μία αριστουργηματική παράσταση μνήμης. Ένας φόρος τιμής για τις χαμένες, αλλά όχι λησμονημένες πατρίδες μας. Μία παράσταση που δεν θα αφήσει κανέναν ασυγκίνητο σε μιά εποχή όπου ανησυχητικές ιαχές πολέμου όλο και πυκνώνουν. Η ιστορία μας διδάσκει ότι “πιόνια” είμαστε στις ορέξεις και στα σχέδια των μεγάλων δυνάμεων. Ας διδαχτούμε από την ιστορία μας. Μια συγκλονιστική παράσταση με πολύ δυνατές ερμηνείες, υπέροχα σκηνικά, ιδιαίτερους φωτισμούς, κοστούμια εποχής. Να την δείτε οπωσδήποτε.

ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΠΑΡΑΣΤΑΣΗΣ

Σκηνοθεσία: Γιώργος Παλούμπης
Θεατρική προσαρμογή: Γιώργος Παλούμπης, Αντώνης Τσιοτσιόπουλος
Σκηνικά: Νατάσσα Παπαστεργίου
Φωτισμοί: Βασίλης Κλωτσοτήρας
Μουσική σύνθεση: Κώστας Νικολόπουλος 
Βοηθός Σκηνοθέτη: Γιώργος Λόξας
Οργάνωση παραγωγής: Χρυσαντίνα Κούλουμπου, Μικαέλα Καρή
Κοστούμια: Έλενα Γιαννίτσα, Νατάσσα Παπαστεργίου
Βοηθός σκηνογράφου: Μαρία Σιαβίκη
Βοηθός ενδυματολόγου: Τζούλια Κατζηλέλη
Διεύθυνση & εκτέλεση παραγωγής: Τάκης Γεώργας, Γιώργος Γεώργας
Επικοινωνία : Μαρία Αδαμοπούλου, Ελένη Λίλη,  Χαρούλα Λώλη
Παραγωγή: Gr Entertainment World Ltd

Παίζουν: 

Νικήτας Τσακίρογλου, Μιχάλης Σαράντης, Αντίνοος Αλμπάνης, Θάνος Αλεξίου, Στέλιος Δημόπουλος, Μαρία Νεφέλη Δούκα, Τζένη Κόλλια, Φώτης Λαζάρου, Δάφνη Λιανάκη, Ευθύμης Ξυπολιτάς, Παναγιώτα Παπαδημητρίου, Αντώνης Τσιοτσιόπουλος, Κώστας Φυτίλης, Aντώνης Χρήστου

Μουσικοί επί σκηνής:
Αθηνόδωρος Καρκαφίρης & Βαγγέλης Παρασκευαΐδης

ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΣΕ ΕΝΔΙΑΦΕΡΕΙ ΚΙ ΑΥΤΟ

Άφησε ένα σχόλιο